سماور زغالی در زمان شاهرخ شاه، نوه نادر شاه افشار از کشور روسیه وارد ایران شد. این نوع سماور در قدیم یک کالای وارداتی بود که فقط در مراسم و ضیافت های شاهان و رجال استفاده می شد. بعدها با گسترش چای به عنوان یک نوشیدنی خوش طعم استفاده از آن رواج بیشتری یافت و به تهران و دیگر شهر ها راه یافت و رجال از آن استفاده می کردند. در دوران امیر کبیر به دستور او ساخت سماور زغالی را شروغ کردند. اولین خاستگاه تولید آن به روش قدیم شهر بروجرد در استان لرستان بود. ساخت و تولید این محصول باعث شد تا عامه مردم نیز بتوانند از آن استفاده کنند. عامه مردم به سماور زغالی ” حمام برنجی ” می گفتند.
سماور ذغالی به دلیل کیفیت و کارایی خوبی که دارد امروزه همه جا مورد استفاده قرار می گیرد. طرز کار با سماور ذغالی راحت است و اگر یکبار از آن استفاده کنید قطعا مجذوب آن خواهید شد. جنس این سماور چند لایه بوده به همین دلیل در مقابل حرارت و رطوبت دوام زیادی دارد و به هیچ وجه دچار افت کیفیت نمی شود. برای استفاده از این سماور باشد ذغال یا چوب را درون آن قرار داد تا با گرمای آن آب به جوش بیاید.
سماور زغالی چیست؟
سماور زغالی یکی از صنایع دستی قدیمی و بسیار زیبایی است که در عصر امروز بیشتر کاربردی دکوری در خانه ها دارد. اجزای آن توسط دو استاد کار (سماور ساز و ریخته گر) ساخته میشود.
معرفی تمام اجزای سماور
مخزن آب درب سماور لوله دودکش ناحیه بادگیر قسمت آتشدان وجود کفی فلزی در آتشدان دستگیره عایق حرارتی
مهمترین قسمت های سماور زغالی
کعب
به پایه های سماور زغالی کعب گفته میشود. کعب یک نام قدیمی است. برای این به پایه های سماور کعب گفته می شود که این پایه ها به شکل مکعب هستند. این پایه ها یکی از اجزای مهم این سماور شناخته می شود. اگر این کعب ها اندازه همدیگر ساخته نشوند باعث بد ایستادن یا حتی واژگونی آن می شوند. کعب های سماور توسط ریخته گر ساخته می شوند. انجام این کار از حساسیت بالایی برخوردار است.

خاکسترگیر
در قسمت بالایی کعب خاکستر گیر قرار دارد. خاکستر گیر محل قرار دادن زغال است. این زغال ها بعد از سوختن به خاکستر تبدیل می شوند. با باز و بسته کردن خاکستر گیر، خاکستر اضافی آن خارج شده و جا برای زغال جدید باز می شود. خاکستر گیر نیز توسط ریخته گر ساخته می شود.
شبکه
یکی از اجزای دیگر این نوع سماور شبکه است که بالای خاکسترگیر قرار دارد. شبکه با رساندن اکسیژن به زغال ها از خاموش شدن آنها جلوگیری می کند. این بخش از آن توسط سماور ساز ساخته می شود.
آتشدان
این قسمت از سماور زغالی آتشدان است که توسط شبکه احاطه شده و تنور بالای آن قرار دارد. به نام جا زغالی نیز آن را می شناسند. این بخش نیز توسط ریخته گر ساخته می شود.
تنوره
قسمتی دیگر از سماور زغالی می باشد که به گرم خانه سماور نیز معروف است. تنوره منبعی است که گرما را از زغال دریافت می کند. گرم شدن تنوره باعث جوش آمدن آب داخل سماور می شود. تنوره نیز توسط سماور ساز ساخته میشود.

بدنه
بدنه یا تنه سماور نیز توسط سماور ساز ساخته می شود. این بدنه در شکل ها و طرح های مطفاوتی ساخته می شود. بر اساس کاری که روی این بدنه و طرح هایی که روی تنه سماور کار میشود قیمت آن را افزایش یا کاهش می دهد.
شیر سماور
این بخش از سماور زغالی بسیار کوچک اما با اهمیتی است. شیر سماور باید به خوبی آب بندی شود تا کارایی لازم را داشته باشد. اگر شیر سماور خراب شود باید آن را تعویض کرد اما به خوبی روز اول کار نخواهد کرد. شیر سماور نیز توسط ریخته گر ساخته می شود. برای نگه داری بهتر از شیر سماور باید مثلا ماهی یک مرتبه آن را باز کرده و روغن کاری کنیم تا دوام طولانی تری داشته باشد.
پولکی
یکی از قطعات کوچک در سماور زغالی است. پولکی با وجود اندازه کوچکی که دارد اما هم استحکام شیر را تامین میکند و هم یکی از عناصر زیبایی در ظاهر سماور برقی به حساب می آید. این قطعه نیز توسط ریخته گر ساخته می شود.
در سماور
وجود در بر روی سماور هم باعث جوش آمدن سریع تر آب داخل مخزن سماور و هم جلو گیری از ورود گرد و خاک ویا آلودگی به آب داخل سماور می شود.
نکاتی برای استفاده صحیح از سماور زغالی
1) برای روشن کردن و قرار دادن زغال ها داخل سماور زغالی باید مراقب باشیم و به دقت زغال های آماده شده را داخل آتشدان سماور زغالی قرار بدهیم. افتادن تکه ای از زغال بر روی وسایل خانه ممکن است خسارات جبران نا پذیری را به همراه داشته باشد.

2) یکی از روش های روشن کردن زغال سماور استفاده از آتشزنه است. هنگام استفاده از این مواد باید مراقب باشید که درون آب داخل سماور نریزد و آب را آلوده نکند.
3) برای جلوگیری از خراب شدن سریع سماور باید به این نکته توجه داشته باشید که خاکستر های زغال ها را مرتب از داخل سماور زغالی خارج کنید تا کارایی بهتری داشته باشید.
4) هنگامی که سماور زغالی روشن است باید مراقب آن باشید که آن را در جای محکمی قرار دهید. هموار نبودن سطحی که سماور روی آن قرار میگیرد به خصوص مواقعی که قوری روی آن است و ارتفاعی که می سازد بسیار میتواند خطر آفرین باشد. پس باید به هموار ومحکم بودن سطحی که سماور روی آن قرار میگیرد اطمینان داشته باشید.


